Zomer - het Hart - Vuur

In de Chinese Geneeskunde (CG) zijn de interne organen veel meer dan alleen fysieke structuren. Het zijn complexe systemen die ook te maken hebben met onze geest, emoties en spirit. Naast hun fysiologische functie werken ze ook op het onzichtbare niveau van vitale energie, oftewel Qi. Elk oraan heeft een unieke relatie met bijvoorbeeld een lichaamsweefsel, zintuig, emotie, smaak, geluid, klimaat en een windrichting – de lijst is eindeloos. Deze verbanden worden beschreven in de Vijf Elementen, een oud systeem dat de CG-praktijk ondersteunt. Het geeft acupuncturisten een kader om gezondheidsproblemen te begrijpen, te diagnosticeren en te behandelen.

De zomer, met haar brandende hete zon, hoort bij het element Vuur. Het orgaansysteem van het Hart en de Dunne Darm is nu het meest actief. Hun energie bereikt in de zomer haar hoogtepunt. Het Hart vervult vele energie-functies die essentieel zijn voor de gezondheid van lichaam, geest en spirit. Op een diep niveau is echte gezondheid simpelweg onmogelijk zonder een vredig Hart.

Huis van de Geest (Shen)

In de CG is je fysieke hart het Huis van je zijn. Het coördineert alle activiteiten – fysiek, mentaal, emotioneel en spiritueel – in je lichaam. Het Hart huisvest je geest, of Shen, en ook het ‘controlecentrum’ voor de vier andere aspecten van de ziel, die elk in een ander orgaansysteem verblijven. Dat zijn: de Yi (verbonden met denken en de Milt), de Po (het fysieke aspect van de ziel, verbonden met de Long), de Zhi (wilskracht, verbonden met de Nier) en de Hun (de etherische ziel, mentaal-spiritueel aspect, verbonden met de Lever).

Je lichaam en organen hebben niet alleen Qi nodig om te kunnen functioneren, maar ook de juiste ‘boodschap’. De grote taak van het Hart is het leveren van die boodschap. De TCG bekijkt alles in termen van relaties. Je moet voldoende Qi hebben en al je organen moeten individueel goed werken om gezond te zijn. Maar de organen moeten ook met elkaar harmoniseren. Je Hart fungeert als een soort hoofdcoördinator van boodschappen voor de organen: het ontvangt en verzendt de talloze signalen die continu heen en weer gaan. Als jouw Hart niet vredig is, wordt die functie verstoord, en dat heeft weer gevolgen voor het geheel.

Regelaar van de Bloedsomloop

Het Hart is, samen met de Lever, verantwoordelijk voor de bloedsomloop. Bloed bevochtigt en voedt je hele lichaam, maar het is ook de materiële basis voor alle mentale activiteit, volgens de TCG. Een normale mentale activiteit is afhankelijk van voldoende bloed en een goede bloedsomloop. Daarnaast: als je Hart niet van voldoende bloed wordt voorzien, is het geen vredig huis voor je geest om in te verblijven.

Heerser over Mentale Activiteit

Wanneer de TCG over ‘de geest’ spreekt, is dat een veel breder begrip dan in het Westen. De geest omvat alle aspecten van bewustzijn: denken, intelligentie, emoties, geheugen en slaap. Mentale problemen en slaapstoornissen – zoals slapeloosheid en nachtmerries – komen dan ook vaak voort uit een onevenwichtig Hart. Als het Hart niet genoeg Qi heeft, kan het geen plaats bieden aan je geest. Dan kun je een onrustig of opgejaagd gevoel ervaren, soms met een troebele geest en een slecht geheugen. Zonder een sterk, gebalanceerd Hart kunnen deze belangrijke aspecten van het bewustzijn dof en verstoord raken.

Controle over Zweten

Zweten is de ‘vloeistof’ van het Hart. Zweet komt uit lichaamsvocht, en het Hart controleert de lichaamsvochten. Overmatig zweten – zowel bij zware inspanning als in rust – kan wijzen op een Qi-tekort van het Hart.

Opent naar de Tong

De tong is het zintuig dat bij het Hart hoort. Bij een gezond Hart heeft de tong een gezonde rode kleur. Onvoldoende bloed in het Hart kan zorgen voor een bleke tong; bloedstagnatie geeft juist een donkerpaarse tong.

Heerst over de Bloedvaten

Bloedvaten worden gezien als het ‘weefsel’ van het Hart. Omdat het gezicht veel bloedvaten heeft, verraadt de gelaatskleur de toestand van het Hart. Net als de tong: een bleke teint wijst op bloedtekort, een overdreven rode kleur op overmatige hitte.